Alevilik'te Oruç

Gazi ASLAN*
 
Alevilerin  her yıl 13-14-15 Şubat tarihlerinde tuttukları  Hızır Orucu yarın başlıyor. Hızır Orucu hakkında geçen yıl  sitemizde bilgilendirme yapmıştık. Görüşlerimiz Alevi  sitelerinde büyük ilgi gördü. Hızırın geçmişdeki değerleri üzerinden günümüzdeki akılcı niteliklerini özüne uygun anlatmıştık.

Bu yazımızda diğer oruçlar hakkında da  genel değinmelerde bulunacağız.

En çok bilinen Alevilikteki oruç  Muharrem Orucu'dur. Bu oruç islam öncesine uzandığı, Ramazan orucu henüz tebliğ edilmemişken Hz. Muhammedin de tuttuğu, Aşurenin Nuh tufanına kadar geri gittiği söylensede Anadolu Aleviliğini etkileyen ve Muharrem orucunu esas kılan Kerbela Katliamı dır. Orucun su içilmemesinden tutunda katliamı pretosto nitelikli yas orucu olarak bilinmesi ve tutulurken Hz Hüseyin aşkına niyetlenilmesi bunu göstermektedir. Pişirilen Aşure ise Zeynel  Abidin'in sağ kalmasına atfen şükran niteliğindedir.

Erenler Sultanı Tekkesi 

KAYIP TEKKENİN İZİNDE

“Musa Baba’nın Erenler Sultanı Tekkesi”
 
Tekkenin izinde...

(...) Anadolu ve Rumeli’deki diğer Tekkelerde olduğu gibi Musa Baba’nın Tekkesinde de kalacak yer ve aş sunuluyor aynı zamanda husumetleri bulunanların mahkemesi yapılıyor, düzen sağlanıyor ve Cem ayinleri düzenlenerek Alevi öğretisinin ışığı bu Tekkeden bölge insanına yansıtılıyordu. Bu derin felsefeyi unutup ata kültürümüzü terk etmemizin kötü sonuçları ülkemizin her yerinde hissedilebiliyor. Diğer araştırmalarda olduğu gibi bu araştırmanın da her aşamasında devşirilen, yok olup giden, gözden kaçan Tekke ve benzeri yapıların acısını hissettim. Umarım ki bu araştırma Musa Baba ve Erenler Sultanı Tekkesi’nin tanınmasına ve daha ayrıntılı araştırılmasına vesile olur....

Alevilerin İslam'ı  - Alevi Kimliği

Ali KENANOĞLU

Bu tebliğ Süleyman Demirel Üniversitesi – İlahiyat Fakültesinin 29-30 Mayıs tarihlerinde yapmış olduğu ''Günümüz Aleviliğinde Eğitim Çalıştayı'' başlıklı toplantısında sunulmuştur.

- Alevilerin İslam’ı, içi - özü olduğumuz İslam

- İki Alevi İnanç Önderinin İdam fermanları

- Çözüm Önerisi

...

Peki, Dünya genelinde bilinen Türkiye de de Devletin Resmi Dini Kurumu (Diyanet) tarafından da kabul edilip uygulanan bu İslam’ ı, İslam’ın 5 şartını ve onun şekli ibadetini ve ibadethanelerini (Cami, mescit) kabul etmeyen bu Alevi toplumu nasıl bir İslam’ ın içindedir. Nasıl bir İslam'a İnanmaktadırlar :

Alevilik, kimine göre Hz. Muhammed’ in Hakka Yürümesinden sonra yaşanan ayrışmalardan oluşmuştur. Kimine göre Türklerin Orta Asya’dan getirdikleri inançtır, kimine göre ise 10 bin yıldır Anadolu’ da var olan bir inançtır Alevilik. Kimlilerine göre de daha farklı şekillerde ortaya çıkmıştır.

TARİHİ BİR BELGE : Hamdullah Çelebi’nin Kırşehir Şeriat Mahkemesinde Yargılanması* 

Kadı: Şeyh Efendi esamenizi iyice anlatın!

Şeyh Hamdullah Çelebi: Adım Mehmet Hamdullah; annemin adı Rahime, babamın adı Seyit Şeyh Feyzullah Efendi, tevellüdüm 1183’dür. Pir-i Horasan Hünkâr Hacı Bektaş-ı Veli sulbü ve soyumdur. Onun şerefli vakfı mütevellisi meşihatıyım. Evladiyelik, velilik ve vakıf mütevelliliği reisliği ecri almaktayım. Halife padişah üçüncü Selim Han’dan Aliy-ül Âlâ Efendilik payesini belgeyi sultaniye almıştım.

Kadı: İbrahim Selamet Efendi, sen anlat bakıyım.

Abbas TAN : Dört Kapı - Kırk Makam

Alevilikte tanrıya ulaşmanın yolu insana olan sevgi ve ibadet etmektir. Bu ibadet tanrının ihtiyacı olduğu için değil, tatmin olmak içindir.

Dört kapı deyince Şeriat, Tarikat, Hakikat, Marifet'tir. Kırk makam bu dört kapının içerisinde sayılmaktadır.

Şeriat; henüz olgunlaşmamış,inancı ve din kurallarını yeterince bilmeyen insanların topluma zarar vermemesi için din kuralları içerisinde eğitilmesi.

Tarikat; Dış engellemelerden kurtularak kendi istek ve arzuları doğrultusunda, iyilikleri esirgemeden yaşama dönemidir.

Sennur SEZER : Evren ile bir olmak: Semah dönmek

İslam Ansiklopedisi’ne göre “sema” ve “semah” “tasavvuf ehlinin, müzik aletleri de çalınarak söylenen neşidelere (şiirlere) uyup vecde gelmeleri, raks etmeleri, dönmeleri”dir.

İslam Ansiklopedisi’ne göre “sema” ve “semah” “tasavvuf ehlinin, müzik aletleri de çalınarak söylenen neşidelere (şiirlere) uyup vecde gelmeleri, raks etmeleri, dönmeleri”dir. Açık bir deyişle bir tür dinsel törendir. Abdülbaki Gölpınarlı’nın “Tasavvuftan Dilimize Gelen Deyimler ve Atasözleri” adlı kitabına göre bu sözcükler Arapça “duymak”, “işitmek” anlamında olan “sem” kökünden türemiştir. Anadolu’da “samah”, “zamah”, “samak” gibi çeşitli şekillerde söylenmektedir.

Kızılbaş kavramı ve Erkek Başörtüsü 'Keyfiye'

Keyfiyye kavramına yakın ifadeler Osmanlıca sözlükte şöyle açıklanıyor :

KEYFÎ (KEYFİYYE) : Keyfe, arzuya bağlı. İsteğe âid ve müteallik.

KEYFİYYET :Bir şeyin esâsı ve iç yüzü. Nasıl olduğu ciheti. Kalite. Madde. (Kemmiyetin zıddıdır.) (http://www.osmanlimedeniyeti.com/)

Bizi ilgilendiren Keyfiye’nin, kemiyet (nicelik)’ in karşıtı olan, nitelik anlamı ile ilgili olduğu  görünüyor.Buradaki haliyle,kişiyi belirleyen özelliği tanımlıyor olmalı.

Bireylerin, henüz Nüfus cüzdanları bulunmuyorken, onların, bütünüyle görüntülerine dayanan belirlenme araçları, ‘süs’ biçim  ve takıları kullanıyor olduklarını görmüştük. Bu araçlara ‘süs’ gözüyle bakanlar, genellikle dar kavrayışlı  modern bilim adamları olmuştur ve Afrika ya da Amazon ormanlarında, tenasül aletleri açık insanların, saç sakal kuaför biçimlerine, boya, bilezik, incik boncuk takışlarına, boyalanmalarına  hayretlerini ifade etmişler ; onların  ‘süslenme’ düşkünlükleri üzerine sonu gelmez masallar anlatmışlardır. Azra Erhat da, eski Yunan kadınlarının  ‘süs’ düşkünlüğünden bahsettiği oranda onlarla aynı yaklaşımı  paylaşmış olur.