Alevi partisi

Tarhan ERDEM / Radikal

(...) Alevi mezhebi mensuplarına dayalı bir partinin seçimlerde pek parlak sonuçlar alamayacağına 1969 doğru ve iyi bir örnektir...

Milliyet’ten Devrim Sevimay’ın, Alevi Bektaşi Federasyonu Başkanı Ali Balkız’la yaptığı söyleşi ‘Aleviler yeni solun peşinde’ başlığı ile verildi.

Ali Balkız iddialı görünüyor, 22 ili gezmiş, Alevilerle konuşmuş, izlenimlerini ‘Bu parlamentodan bize umut yok. Oysa bizim sorunlarımız siyasi sorunlardır, siyaset çözecektir’ kanısıyla tamamlıyor. Girişimini galiba şu cümle tanımlıyor: “Biz düzene alternatif olacağız. Bunun için yeni bir sol söylem, sosyal demokrat yeni bir heyecan, yeni bir dil, yeni kadro...”

Başlığı ve bu cümleyi okuyan köşe yazarları ‘sol’ parti kurulacağında hemfikirler.

Bence ‘sol’ bir parti ‘Alevi’ tabanına dayanmakla yetinemez, diğer yandan Alevi tabanlı bir parti de kendini sol ile tanımlamamalıdır.

Her neyse, ben Balkız’ın bahsettiği partinin ‘sol’ niteliğini bırakıp, Alevi yanına değineceğim.

Alevilerin bir parti kurmak istemeleri, mezhebe dayanan bir parti kurulmasının siyasal sakıncalarını unutsak bile, sayısal gerekçeden mahrumdur.

Türkiye’de mezhebinin ‘Alevi’ olduğunu söyleyenlerin 20 milyonu geçtiğine inananlar vardır. Fakat gerçek bu değildir. KONDA’nın 2006 araştırmasına göre Türkiye yetişkinlerinin, seçmen nüfusun yüzde 4 ile 6’sı kadarı, mezhebinin Alevi olduğunu söylemektedir; bu da 2 ila 3 milyon seçmen demektir. Mezhebini söylemek istemeyenleri abartarak dikkate alsanız
ve araştırma verilerini esnetip yukarı çekseniz de bu sayı, Alevi siyaset adamlarının sandıkları düzeye çıkmaz.

Alevilerin yüzde 20 çevresinde oranı Zaza ve Kürt’tür. Etnik nedenler, bağımsız adayların varlığı, yerel koşullar, aileye bağlı tercihler nedeniyle Alevilerin hepsi aynı siyasal eğilime bağlı davranmazlar ve oy vermezler. Şimdiye kadar, Çeşitli araştırmalarda, Alevilerin yüzde 55 ile 70 çevresinde oranının CHP’ye oy verdikleri belirlenmiştir.

1960 sonrasındaki büyük kentlere göç olayı, Alevilerin bölgelere dağılımını da değiştirmiştir. 2006’da, Alevilerin yüzde 10’dan fazlası İstanbul’da oturmaktaydı; bu oranın 60’lı yıllarda yüzde 5’in altında olduğunu sanıyorum.

1965 seçimleri sonrasında ilk Alevi partisi Birlik Partisi (BP) kuruldu. 1968 Senato kısmi seçimlerinde yüzde 1,7 oy aldı.

1969 Milletvekili seçimlerinde BP’si yüzde 2,8 oy aldı. Bu seçimlerde BP’nin yüzde 5’in üstünde oy aldığı 10 il şunlardı: Amasya (yüzde 23,6), Tokat (yüzde 17,7), Çorum (yüzde 16,9), Sivas (yüzde 16,7), Erzincan (yüzde 13,1), Malatya (yüzde 11,8), Tunceli (yüzde 6,9), Maraş (yüzde 6,2), Mersin (yüzde 5,3), Yozgat (yüzde 5,0).

Üç büyük ilde BP Ankara (yüzde 4,4) Adana (yüzde 3,6) ve İstanbul’da (yüzde 2,9) da ülke ortalamasının üstünde oy almıştı.

Alevi mezhebi mensuplarına dayalı bir partinin seçimlerde pek parlak sonuçlar alamayacağına 1969 doğru ve iyi bir örnektir.

KAYNAK : RADİKAL - 03 Aralık 2009